Hoogbegaafdheid

HoogbegaafdStudie van het welbevinden van kinderen en jongeren in Vlaanderen in relatie tot hun cognitieve (creatieve) vaardigheden en schools functioneren – bijdrage tot de ontwikkeling van een preventief beleid ten behoeve van de CLB.

 

Bepaling van een begeleidingstraject in de onderwijssituatie om aan de leer- en ontwikkelingsbehoeften van hoogbegaafde kinderen en jongeren tegemoet te komen.

Partners:

  • Stichting Ga voor Geluk, son
  • Dienst jeugdgezondheidszorg KUL
  • Centrum voor begaafdheids Onderzoek (CBO) Antwerpen

Project gestart November 2009.

Duur: 4 jaar

Beschrijving:

Longitudinaal onderzoek naar het welbevinden en het zorgtraject van kinderen en jongeren in Vlaanderen, met specifieke aandacht voor de subgroep met tekenen van hoogbegaafdheid.
Vooreerst worden in overleg met experts op gebied van welbevinden van en hoogbegaafdheid bij kinderen en jongeren, alsook met vertegenwoordigers uit het onderwijs en de Centra voor Leerlingenbegeleiding, operationele definities vastgelegd van  hoogbegaafdheid.
Op basis daarvan wordt een steekproef van kinderen en jongeren geselecteerd uit:

  • De reeds gestarte cohortstudies van Jong! (Steunpunt Welzijn, Volksgezondheid en Gezin), waarbij 3 cohorten van in totaal ongeveer 6000 kinderen (0-,6- en 12-jarigen) gedurende minstens drie jaar opgevolgd worden, wat betreft gezondheid, ontwikkeling, gedrag, opvoeding en zorggebruik. Dit onderzoek gebeurt in 9 regio’s van Vlaanderen volgens de regio-omschrijving van Kind en Gezin, met name: Brussel-Noord, Antwerpen-Noord, Gent, Geel, Genk, Ieper, Oostende, Oudenaarde en Tielt-Winge.

 

  • Het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek te Antwerpen, dat onder leiding van Prof. T. Kieboom over data beschikt van meer dan 3000 kinderen en jongeren met kenmerken van hoogbegaafdheid.
    Na geïnformeerde toestemming van de ouders worden gegevens verzameld via bestaande registraties van Kind en Gezin, leerlingendatabanken, CLB-dossiers, jaarlijkse schriftelijke bevragingen en interviews van de betreffende kinderen en/of hun ouders.

Het project kadert in de door de overheid gedefinieerde strategie ter preventie van depressie en suïcide bij jongeren.
Dit gebeurt enerzijds door na te gaan of bovengenoemde groep van kinderen en jongeren een risicogroep vormt voor onwelbevinden en comorbiditeit, en anderzijds door de verankering in bestaande structuren waaronder het Steunpunt voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, de Centra voor Leerlingenbegeleiding, het project Prodia (werkgroep met vertegenwoordigers uit de verschillende onderwijsnetten en CLB-koepelorganisaties, met als opdracht het ontwerpen van diagnostische protocollen), die allen tot doel hebben het welzijn van kinderen en jongeren via de hun geëigende kanalen in kaart te brengen en te optimaliseren, en hen op die manier meer kansen te geven om gelukkige volwassenen te worden.

 

Doelstellingen
I.     Binnen de context van de JOnG! Studie:

  • Epidemiologie van het welbevinden bij een subgroep van kinderen en jongeren met opvallende cognitieve vaardigheden;
  • Zorgbehoefte en zorgtrajecten bij deze subgroep.

II.    In samenspraak met vertegenwoordigers van de Centra voor Leerlingen Begeleiding:

  • Vastleggen van definities: welbevinden/onwelbevinden, (hoog)begaafdheid;
  • Vastleggen van methodieken en instrumenten om deze kenmerken bij kinderen en jongeren te meten;
  • Vastleggen van diagnostische criteria aansluitend bij deze methodieken en instrumenten;
  • Samenwerking met Centra voor Leerlingenbegeleiding creëren voor verdere exploratie van welbevinden en cognitieve vaardigheden van kinderen en jongeren die in deze studie gevolgd werden.

III.   Binnen de context van het Centrum voor begaafdheidsonderzoek (CBO) te Antwerpen:

  • Selectie van 6- en 12- jarigen van het CBO;
  • Bevraging conform aan de cohortstudies van JOnG!.

Onderzoeksvragen:

  • Hoe beoordelen kinderen/jongeren hun welbevinden, zowel psychisch als fysiek? Hoe beoordelen begeleiders (ouders, leerkrachten, CLB-medewerkers) het welbevinden van deze kinderen/jongeren?
  • Wat is de relatie tussen dit welbevinden en indicatoren van schools presteren?
  • Wat is de relatie tussen dit welbevinden en kenmerken van begaafdheid?
  • Kunnen op basis van bovenstaan de relaties subgroepen onderscheiden worden die at risk  zijn voor eventueel onwelbevinden?
  • Welk beleid kan een CLB samen met ouders, kinderen/jongeren voeren om dit eventuele onwelbevinden te voorkomen.

Doelgroep:

Kinderen en jongeren in Vlaanderen, met specifieke aandacht voor kinderen en jongeren met tekenen van hoogbegaafdheid.

Tijdsplanning:

I.     Jaar 1: Overleg, analyse van bestaande databanken en voorbereiding van het studieprotocol (1/12/2009- 30/11/2010)

  • Literatuurstudie met betrekking tot welbevinden van kinderen en jongeren en de   relatie hiervan met hun cognitieve vaardigheden en schoolse prestaties;
  • Overleg met werkgroep Prodia;
  • Analyse van relevante items van de startbevraging in de cohorten van 6- en 12- jarigen in de JOnG!-studie;
  • Exploratie van het databestand van het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek;
  • Opmaak van een gedetailleerd onderzoeksprotocol;
  • Evaluatie van resultaten jaar 1 en haalbaarheid vervolg studie.

II.    Jaar 2, jaar 3: Onderzoek naar het welbevinden van kinderen/jongeren in relatie tot hun cognitieve vaardigheden en/of schoolse prestaties (1/12/2010- 30/11/2012)

III.  Jaar 4: Rapportering van de studie en ontwikkeling van een aanbeveling voor CLB en scholen

 Validatie:

  • Prof. Karel Hoppenbrouwers, Dienst Jeugdgezondheidszorg, K.U.Leuven
  • Prof. Tessa Kieboom, Centrum voor Begaafdheidsonderzoek, Antwerpen

Partners:

  • Stichting Ga voor Geluk,son
  • Dienst Jeugdgezondheidszorg KUL
  • Centum voor Begaafdheids Onderzoek (CBO) Antwerpen.

Wijze van aanwenden van resultaat:

De bekomen informatie over welbevinden en zorgtrajecten bij de steekproef van 6- en 12-jarige kinderen en jongeren in Vlaanderen, is bedoeld om bij te dragen tot een gericht Vlaams beleid in opdracht van de minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin. De informatie bekomen uit het onderzoek van (hoogbegaafde) kinderen en jongeren in Vlaanderen, is bedoeld om de begeleiding van (hoogbegaafde ) leerlingen in de Centra voor Leerlingenbegeleiding  te helpen optimaliseren.